Trafik kazasında ilk müdahale — Dur, bak, koru, bildir prensibi

Türkiye'de yılda yaklaşık 1 milyon trafik kazası yaşanır; bunların 5.000'inde ölüm gerçekleşir. Kazayı yapanın değil, en hızlı doğru müdahale eden ilk şahidin hayata bakışı, ölüm-yaşam farkını yaratır. Sertifikalı ilkyardımcılar bile ilk dakikalarda en sık aynı hatayı yapar: paniğe kapılıp olay yeri güvenliğini sağlamadan yaralıya yaklaşmak. Doğru sıra: DUR — BAK — KORU — BİLDİR.

DUR: Kendi aracınızı en az 30 metre uzakta, dörtlüleri yanık halde park edin. Şehir dışıysa 100 metre uzağa reflektif üçgen koyun (50 m + 50 m daha uzak çift üçgen tercih edilir). Reflektif yelek giyin (her arabada 2 adet bulunmak zorundadır). Çocukları araç içinde tutun. Sigara, alev, sızdırmış benzin temasından kaçının.

BAK: Olay yerinde kaç kişi var? Bilinçli/bilinçsiz dağılım nedir? Ne kadar büyük çarpışma — küçük temas mı, takla mı? Yangın, sızıntı, elektrik direği var mı? Dış riskler önemlidir. ABC kontrolü öncelik: Airway (hava yolu), Breathing (solunum), Circulation (dolaşım). Görünür kanama varsa derhal doğrudan basınç. Bilinç kapalı ama solunum varsa koma pozisyonu — sırtüstü değil, yan yatış. Solunum yoksa ve eğitimliyseniz CPR.

KORU: Yaralıyı KESİNLİKLE araç içinden çıkarmayın — sadece yangın, su altında kalma veya elektrik teması gibi acil tehlike varsa Rentek manevrası uygulayın. Bu manevra kürek kemiklerinin altından geçen bir kola, omuzdan tutarak baş-boyun-omurga aksını koruyarak çekme tekniğidir. Yanlış taşıma omurilik felci yapabilir. Battaniye / palto ile üzerlerini örtün. Konuşturarak bilinçlerini açık tutun.

BİLDİR: 112'yi sakin sesle arayın. Konum (KM, yön, yol numarası, yer işaretleri), kaza türü (araç sayısı, takla/yangın/sıkışma), yaralı sayısı ve durumu, sizin telefon numaranız. Operatör yer durumu hakkında detay isteyebilir — kapatmayın, gelinceye kadar bilgi verin. Ekipler gelene kadar olay yerini terk etmeyin. İfade için kalmanız hukuken zorunluluktur.